جمعه, ۰۳ اردیبهشت ۱۴۰۰

جهان در سال گذشته میلادی

سال جدید میلادی در راه است، مروری بر حوادثی که در سال 2020 میلادی گذشت، چهره جدیدی از روابط بین المللی را نشان داد. چهره ای که در ادامه بحران ساختاری سرمایه داری و تعمیق بحران آن، سنگینی ویروس جدیدی به نام کوویدو 19 یا کرونا که از اواخر سال 2019 ووهان چین را در نوردیده بود، در عرض دوماه مهار شد. اما به سراسر کشورهای جهان شیوع پیدا کرد.  از طرف دیگر دولت ترامپ که از زمان به قدرت رسیدنش سعی در به هم ریختن قوانین بین المللی با "پرچم اول آمریکا" داشت،

 و قبلا از سازمان بهداشت جهانی و حقوق بشر و قرارداد پاریس خارج شده بود، امسال برخی از قراردادهای پیشگیرانه هسته ای بین خود و روسیه را ملغی کرد. سال گذشته شاهد یکی از بزرگترین تظاهرات اعتراضی در تاریخ آمریکا بودیم. در اعتراض به کشته شدن جورج فلوید، سیاهپوستی که به دست پلیس نژادپرست آمریکا به طرز فجیعی کشته شد، میلیونها نفر به خیابان ریختند و اعتراضاتی دو هفته ای تحت عنوان "جان سیاهان مهم است" شکل گرفت. در این تظاهرات علاوه بر سیاهپوستان دیگر نژادها و ملیت ها و نیز سفید پوستان مترقی آمریکا حضور فعال داشتند.دولت فاشیست ترامپ سعی کرد که با برپایی تظاهرات مسلحانه از طرفداران خود به آن عکس العمل نشان دهد که باعث شد که جناح بندی های اولیه ای در جامعه آمریکا شکل گرفته و عملا جامعه به دو بخش تقسیم شد. تظاهرات مسلحانه در شهرهای آمریکا قدرت نمایی فاشیست های آمریکا در دوره بحران بود. انتخابات آمریکا با پیروزی جو بایدن برای دوره ای به این تضاد عمیق سرپوشی موقت گذاشت.

در اوایل ژانویه قاسم سلیمانی در فرودگاه بغداد توسط پهپادهای آمریکایی با دستور ترامپ کشته شد و مدتی بعد ایران دو پایگاه آمریکا در عراق را به موشک بست. در این ترور رئیس حزب حشد الشعبی عراق یکی از گروههای شبه نظامی بسیار نزدیک به ایران هم کشته شد. روابط ایران و آمریکا بشدت تیره شد و تا حد جنگ رو در رو پیش رفت. همزمان ترامپ سیاست فشار حداکثری را به جمهوری اسلامی ادامه داد.

در زمانی که ایران دو پایگاه آمریکا در عراق را به موشک بست یک هواپیمای اوکراینی که از فرودگاه خمینی برخاسته بود سقوط کرد و تمامی سرنشینان آن کشته شدند. ایران ابتدا دلیل سقوط آنرا فنی اعلام کرد ولی بعدا تحت فشار علنی شدن اطلاعات مجبور شد اعتراف کند که هواپیما توسط موشک های ایران سرنگون شده است. پنهانکاری ایران باعث بروز اعتراضات گسترده ای در ایران شد.

در 8 ژانویه شاهزاده هری و مگان از مقام های سلطنتی انگلستان استعفاء دادند و از دربار کنار گیری نمودند. البته این موضوع اهمیت جهانی نداشت ولی نشان داد که دربار انگلستان حتی برای نزدیکترین افرادش هم دیگر جذابیت گذشته را از دست داد ه است و تاکید مجدد بر این موضوع بود که دربارهای سلطنتی به ارگانی انگلی بر سر جوامع تبدیل شده اند.

زلزله در ترکیه.

سال گذشته کرونا باعث مرگ نزدیک به دو میلیون نفر در جوامع گوناگون بشری شد. آمریکا، هند، مکزیک در صدر کشورهای آلوده با بیشترین جان باخته ناشی از شیوع کرونا هستند. بسته شدن جوامع دوره جدیدی از نوع مقابله جوامع با ویروس های جدید را باعث شده است. نتایج بسته شدن جوامع نشان داد که در عصر جدید سرمایه داری برای حفظ نیروی کار مجبور است که بخشی از اولیه ترین مایحتاج جوامع را تامین کنند. در غیر این صورت با شورش و انقلابات گسترده اجتماعی توسط طبقات فرود دست روبرو خواهند شد.

با اینکه تا به حال چند میلیون انسان ناشی از شیوع کرونا درگذشته اند. ولی سرمایه داری تولید واکسن کرونا را به مثابه کالایی که می توان از آن سود آوری سرشار و میلیاردی برخوردار شود در مد نظر تحقیقاتی و تولید قرارداده است و امر حفاظت از انسان برایشان مطرح نیست. سرمایه داری عملا قصد ندارد که شر ویروس کرونا را از سر جوامع بشری دور کند.

از دیگر حوادث تلخی که در سال گذشته اتفاق افتاد ، انفجار در بیروت و کشته شدن صدها نفر از مردم بیگناه و ویرانی های عظیم در حد انهدام یک محله بزرگ بود. بالاخره نتایج تحقیقات تا امروز روشن نکرده است که این انفجار یک عمل تروریستی و با نقشه بوده است و یا از یک سهل انگاری ناشی شده است. سفر مکرون و برخوردهای بعدی صهیونیست های اسرائیلی و دولت فرانسه و آمریکا و انگلستان شک و تردید بیشتری نسبت به تروریستی بودن این انفجار را بر می انگیزاند.

در اعتراض به سالم بودن انتخابات که منجر به پیروزی مجدد شنکو در بلو روس شد. اعتراضات وسیعی براه افتاد که نه با شدت اولیه ولی کم و بیش در جریان است. غرب سعی دارد که از این اعتراضات کاملا بهره برداری کرده و رهبری آنرا بدست بگیرد ولی هنوز کی بر کی در این کشاکش های سیاسی روشن نیست.

برخورد جهانی به مسئله سالم سازی محیط زیست. بسیار سودجویانه بود. آمریکا از پیمان پاریس خارج شد. استرالیا عملا به آن با دیده اغماض برخورد کرد و کشورهای بزرگ سرمایه داری هر کدام به نوعی همچنان به ویرانی محیط زیست برای حفظ موقعیت اقتصادی و نظامی و سهم خود از بازار داخلی و بین المللی ادامه دادند. توفان های سهمگین، زلزله، سیل های مخرب و آتش سوزی جنگل ها و استفاده افسار گسیخته از منابع انسانی و طبیعی در خدمت سود سرمایه خود باعث ناسالم سازی بیشتر محیط انسانی زندگی شده است. نمونه های آن آتش سوزی های مهیب در استرالیا و آمریکا و اروپا است که باعث از دست رفتن صدها هزار هکتار از جنگل و محیط های طبیعی شده است. مؤسسه سوئیفت RE اعلام کرده که حوادث طبیعی 76 میلیارد دلار طی سال جاری هزینه روی دست صنعت بیمه جهان گذاشته است.

امسال همچنان رقابت های نظامی، اقتصادی و تکنولوژیکی کشورها علیه یکدیگر با شدت بیشتری ادامه یافت. علنی کردن اسلحه های مدرن با تکنولوژی بسیار بالا و به روز شده و بشدت مخرب و منهدم کننده به همراه رقابت در عرصه فضا و نظامی کردن علنی و غیر علنی آن جلو رفت. چین توانست یک قدم دیگر فاصله های خود را با دو کشور آمریکا و روسیه برای رسیدن به فضا و کرات دیگر کمتر کند. چین امسال توانست در قسمت تاریک ماه فضا پیمای خود را فرو بنشاند و با سفر چند باره پرچم خود را بر افروزد و به سومین کشور در عرصه حضور در فضا تبدیل شود.

در عین حال ادامه جنگ تجاری آمریکا و چین بر سر تعرفه های گمرکی و سهم هریک از بازارهای منطقه ای و جهانی به اوج خود رسید و هر کدام با شدیدترین نوع همدیگر را مورد حملات قرار دادند. این جنگ تجاری به کشاکش نظامی به دریای چین و ایجاد یک قطب جدید ضد چینی توسط آمریکا کشانده شد. چین برخی از کشتی های نظامی آمریکا را در دریای چین و نیز هواپیماهای شناسایی آمریکا را رهگیری کرد.

سال گذشته آمریکا از چند قرارداد با روسیه برای کاهش و یا محدود کردن سلاح های هسته ای دوربرد و میان برد کنار کشید. و باعث تشدید مسابقات هسته ای و سلاح های کشتار جمعی شد. ناتو بیشتر به مرزهای روسیه نزدیک شد و فشار به روسیه از طریق نزدیک کردن سلاح و مانورهای نظامی به پشت مرزهای روسیه از جانب غرب تشدید شد.

سال گذشته نیروهای نظامی چین و هند در مناطق مرزی مورد اختلاف به طور محدودی با یکدیگر درگیر شدند. که تعدادی از سربازان کشته شدند.

هند در جواب به اقدامات تروریستی که مسئول آنها را پاکستان می داند اقدام به لغو قوانین خودمختاری در ایالت سیک های هند نمود که این اقدام خود باعث تشدید سرکوب و خشونت ها در این ایالت شد.

کشمکش های خاورمیانه همچنان ادامه یافت و علاوه بر آن اختلافات مرزی و سرزمینی آذربایجان و ارمنستان بر سر قره باغ مجدد سر بلند کرد. در این جنگ خونین که به کشته شدن هزاران سرباز و افراد غیر نظامی و نیز ویرانی بسیاری از خانه های مردم و محیط زندگی آنان انجامید. بالاخره طی قراردادی بین آذربایجان و ارمنستان با پادرمیانی روسیه متوقف شد. این جنگ که با دخالت ترکیه و برخی کشورهای بزرگ جهان تشدید هم شد، نشان داد که نقش دخالت خارجی در براه انداختن جنگ های داخلی و بین المللی یکی از عواملی است که همیشه نیروی های انقلابی بایستی علیه آن بایستند. با اینکه درگیری ها در سوریه کمی فروکش کرده است ولی جنگ همچنان ادامه داشت و صحنه لیبی با ورود نیروهای نظامی خارجی بویژه ترکیه به عرصه کشاکش های جدیدی تبدیل شده است.

در سالی که گذشت همچنین ما شاهد تظاهرات های گسترده در بسیاری از نقاط جهان علیه دولت های حاکم بودیم که لیست بسیار طولانی از مبارزات مردم علیه سرمایه داری در کلیت خود است. مبارزات و تظاهرات گسترده در کشورهای اروپایی علیه حکومت ها به خاطر تعلل در مبارزه علیه کرونا، مبارزه مردم تایلند علیه دولت و پادشاه تایلند، تظاهرات مردم کردستان علیه حکومت حریم کردستان، جنبش جلیقه زردها در فرانسه و تظاهرات در هنگ کنگ در هفته های متعدد ادامه یافت.……. بخاطر فساد، تحمیل فقرو بیکاری و گرسنگی به مردم از نمونه های کوچک آن هستند. مبارزه و مقاومت ها در برخی از کشورها دستـآوردهایی هم بود. برجسته شده است. در سراسر دنیا مبارزه موجود بوده است ازهند گرفته تا آمریکا. آمریکای لاتین طرفداران مورالس باپلاتفرم سوسیالیستی به پیروزی رسیدند. اکثر کشورهای جهان در برابرسیاست قلدری آمریکا حتی متحدانش مقاومت نشان داده اند.

در عین حال میلیونها آواره و پناهنده همچنان پشت درهای بسته برای ورود به کشورهای پناهنده پذیر ماندند و ورود غیر قانونی آنها از راه های آبی به اروپا و غرق بسیاری از کشتی های آنان به صحنه های دلخراشی تبدیل شد که بازتاب گسترده ای علیه سیاست کشورهای پناهنده پذیر جهان داشت وضعیت بد مهاجران در جزیره لسبوس یونان و آتش گرفتن اقامتگاه آنان و نیز وضعیت بسیار اسفبار اردوگاههای پناهندگی در کشورهای شمال آفریقا و نزدیک به اروپا از نمونه های بازتاب یافته در مطبوعات بین المللی بودند.

در ایران اعتراضات بازنشستگان و مالباختگان ادامه داشت که سرنگونی هواپیمای اوکراینی و دروغگویی دولت اعتراضات را به سطح وسیع و توده ای کشاند. در طی سال گذشته میلادی اعدام ها در ایران همچنان ادامه داشت و ایران یکی از کشورهای اعدام های پرشمار جهان بود. هفت تپه یکی ازطولاترین اعتصابات را داشت که همچنان به خواست های خود پیگیرانه ادامه می دهد و برگ های جدیدی در تاریخ مبارزات کارگری گشودند. با اینکه دامنه فقر در ایران گسترش یافت ولی مردم معترض در عرصه های گوناگون رژیم اسلامی را به چالش کشیدند. در سال 2020 اعتصاب معلمان، کارگران و پرستاران در واحذهای مختلف شهری و کشوری بطور متناوب ادامه داشت و بطور متوسط حدود 9 اعتصاب و تحصن روزانه در سطح کشوری گزارش شده است

با اینکه برخورد دولت همواره سرکوبگرانه بود ولی در برخی از آنان کارگران و معلمان و پرستاران توانستند با مقاومت و مبارزه به موفقیت های نسبی و مهمی نایل آیند.

با گسترش کرونا و اتخاذ سیاست همه گیری اجتماعی، هزاران نفر در ایران جان خود را از دست دادند و این معضل همچنان به کشتار انسان ها در ایران ادامه می دهد. در شرایطی که بعضی کشورها مثل ویتنام، چین و کوبا توانستند کنترل کنند ولی کشورهایی چون آمریکا و هند و برزیل نتوانستند و یا دولت هایشان نخواستند. نکته دوم در کشتاری که ویروس کرونا در جوامع براه انداخت نشان داد که بعلت اینکه جامعه طبقاتی است و تلفات اساسا در بین طبقات پائین، خانه های سالمندان و گروههای خارجی اتفاق افتاده است و فقیران جوامع بیشترین آسیب ها را دیده اند. سوم پاد زهر آن باز هم اول در دسترس کشورهای ثروتمند قرار گرفته است.

آشکار شدن قرارداد 25 ساله بین ایران و چین بحث های گوناگونی را در رابطه با اهداف این قرارداد که در آینده دارای تاثیرات زیادی در اقتصاد و روندهای اجتماعی در ایران خواهد داشت برانگیخت. اما روندی که چین در سطح بین المللی جلو می برد محدود به این قرارداد نیست و بخشی از سیاست یک کمربند و یک جاده چین است که باید پی آمدهای آنرا در دهه های آینده بیشتر مورد بررسی قرار داد.

در سال گذشته پرونده فساد برای بسیاری از رهبران جهان در کشورهای خود گشوده شد از آن جمله است مکرون رئیس جمهوری فرانسه و نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل در بسیار دیگر از کشورهای دیکتاتوری حتی در این حد هم حق برخورد به فسادهای دولتی و اداری وجود نداشته و در راس جوامع، افرادی حکومت ها را در دست دارند که غرق در فساد و رانت خواری هستند.

ما نمونه های بسیار کمی از حوادث سال 2020 را مرور کردیم که خود حکایتی است از نظامی که هرچه بیشتر جوامع را به طرف جنگ و ستم و استثمار، ویرانی محیط زیست و رشد نظامی گری بیشتری می راند. اعتراضات مردم جهان به رفتار و سیاست های حاکمین جهان تا حدی توانسته جلوی لجام گسیختگی آنها را بگیرد. این امیدواری برای گذار از این دوران پر تنش و بحرانی در سال جدید میلادی فقط می تواند با همبستگی مبارزات در سرتاسر جهان تحقق یابد.

ع.غ

در زمینه مالی ما را یاری دهید

سخنان اسماعیل بخشی در گردهمآئی کارگران هفت تپه

بخشی از برنامه مراسم یادبود رفیق علی صادقی (کاک ابراهیم) در هامبورگ